کنترل دریفت ویرایش ۵ استاندارد ۲۸۰۰ در ایتبس

کنترل دریفت ویرایش ۵ — کنترل جابجایی نسبی طبقات — یکی از تعیین‌کننده‌ترین کنترل‌های طراحی لرزه‌ای است؛ اگر جابجایی نسبی یک طبقه از حد مجاز بگذرد، اجزای غیرسازه‌ای آسیب می‌بینند و رفتار سازه از آنچه طراحی شده فاصله می‌گیرد. نرم‌افزار کارامحاسب این کنترل را مطابق استاندارد ۲۸۰۰ ویرایش ۵ و یکپارچه با ETABS انجام می‌دهد: دریفت هر طبقه مستقیم از حالت‌های بار زلزله‌ی تحلیل‌شده خوانده می‌شود، بنابراین ساختن ترکیب بار دریفت و تحلیل دوباره‌ی مدل لازم نیست.

دریفت هر طبقه در ضریب بزرگ‌نمایی تغییرمکان (C_d) ضرب، بر ضریب اهمیت تقسیم و با حد مجاز همان راستا مقایسه می‌شود. منوی دریفت اکنون دو گزینه دارد: ویرایش ۴ و ویرایش ۵؛ آنچه در این صفحه توضیح داده می‌شود پنجره‌ی تازه‌ی ویرایش ۵ است.

ویدیوی معرفی

ویژگی‌های شاخص

• بدون ترکیب بار دریفت — حالت‌های بار زلزله‌ی خود مدل خوانده می‌شوند؛ نیازی به ساختن ترکیب DDrift و تحلیل دوباره نیست.
• بررسی اثر P-Δ پیش از کنترل — اگر اثر P-Δ خاموش باشد یا ضریب یک الگوی بار ثقلی کمتر از حداقل لازم باشد، پیش از باز شدن پنجره هشدار داده می‌شود.
• حد مجاز خودکار — از جدول حد مجاز دریفت بر پایه‌ی گروه اهمیت و سیستم باربر جانبی، همراه با سقف تبصره ۳ برای قاب خمشی متوسط یا معمولی. زیر هر کادر نوشته می‌شود که مقدار از کجا آمده است.
• سهم ۳۰ درصد زلزله‌ی راستای عمود — مطابق بند ۳-۱۲-۳-۲، به دریفت هر راستا افزوده و در قبول یا رد لحاظ می‌شود.
• کنترل در مرکز جرم یا محورهای کناری — مطابق بند ۳-۱۲-۳-۱، برای ساختمان‌های با نامنظمی پیچشی زیاد یا شدید کنترل در گره‌های محورهای کناری انجام می‌شود.
• نمودار پروفیل دریفت طبقات — هم در پنجره و هم در گزارش Word.
• گزارش Word و کپی جدول — گزارش کامل با فرضیات و نمودار، و کپی جدول برای چسباندن در Excel.

پیش از باز شدن پنجره: اثر P-Δ

دریفت باید با در نظر گرفتن اثر P-Δ و در حضور بارهای ثقلی قابل انتظار محاسبه شود؛ آیین‌نامه حداقل این بار ثقلی را 1D + 0.5L می‌داند. اگر اثر P-Δ در مدل خاموش باشد، یا ضریب یکی از الگوهای بار ثقلی کمتر از این حداقل باشد، پیش از باز شدن پنجره پرسیده می‌شود:

• «باز کردن پنجره P-Delta» — پنجره‌ی Preset P-Delta Options خود ایتبس باز می‌شود و کنار آن یک پنجره‌ی کمکی، برای هر الگوی بار ثقلی مدل ضریب فعلی، حداقل لازم و مقدار پیشنهادی را نشان می‌دهد. این اعداد ضریب بار هستند که ایتبس برای اثر P-Δ به کار می‌برد، نه ترکیب بار. پس از بستن پنجره‌ی ایتبس، مدل دوباره تحلیل می‌شود.
• «ادامه بدون تغییر» — پنجره‌ی کنترل با همان تنظیمات مدل باز می‌شود و وضعیت اثر P-Δ در آن نمایش داده می‌شود.

بار زنده‌ی بام و برف و الگوهای بدون بار لازم نیستند؛ ضرایب طراحی سنگین‌تر هم مجاز و در سمت اطمینان است.

نمای پنجره‌ی کنترل دریفت ویرایش ۵

پنجره از دو بخش تشکیل شده است: ورودی‌ها (سمت راست) و نتیجه (سمت چپ) که با دو زبانه‌ی «نمودار» و «جدول» نمایش داده می‌شود.

سیستم باربر جانبی، ضرایب و حد مجاز

برای هر راستا سیستم باربر جانبی را انتخاب کنید؛ C_d و حد مجاز دریفت از آن به دست می‌آیند و زیر هر کادر نوشته می‌شود که از کجا آمده‌اند. ضریب اهمیت از گروه اهمیت پروژه خوانده می‌شود. مقادیر از اطلاعات پروژه پر می‌شوند و برای همین محاسبه قابل ویرایش‌اند؛ حد مجاز فقط وقتی قابل ویرایش است که از جدول حد مجاز به دست نیاید.

اثر P-Δ در تحلیل مدل

روش P-Δ مدل و ضریب هر الگوی بار ثقلی در کنار حداقل لازم نشان داده می‌شود، تا پیش از محاسبه بدانید کنترل روی چه مبنایی انجام می‌شود.

حالت‌های بار زلزله

حالت‌های زلزله‌ی مدل برای هر راستا فهرست می‌شوند، همراه با نوع هر حالت: استاتیکی یا طیفی، طرح یا دریفت یا بهره‌برداری، با یا بدون برون‌مرکزی، و اجرا نشده. به‌طور پیش‌فرض حالت‌های سطح دریفت اجراشده انتخاب می‌شوند و اگر در مدل نباشند، حالت‌های زلزله‌ی طرح. انتخاب شما برای دفعه‌ی بعد در پروژه می‌ماند. حالت‌هایی که راستای آن‌ها معلوم نیست یا هر دو راستا را دارند، در هر دو راستا جداگانه کنترل می‌شوند.

گزینه‌ها

طبقه‌ها و دیافراگم مرکز جرم

طبقه‌های کنترل‌شونده و دیافراگم هر طبقه را تعیین کنید. دریفت پایین‌ترین طبقه‌ی انتخاب‌شده نسبت به طبقه‌ی زیر آن محاسبه می‌شود. با زدن «محاسبه» نتیجه در سمت چپ نمایش داده می‌شود.

نمودار پروفیل دریفت طبقات

نتیجه علاوه بر جدول، به صورت نمودار پروفیل دریفت هم نمایش داده می‌شود: برای هر راستا یک نمودار، هر میله بیشترین دریفت کنترل‌شده‌ی آن طبقه در میان حالت‌های بار زلزله، و خط‌چین حد مجاز همان راستا. عدد کنار هر میله نسبت به حد مجاز است و رنگ میله وضعیت را نشان می‌دهد: سبز تا 0.8، نارنجی بین 0.8 تا 1 و قرمز بیش از 1. بخش روشن هر میله سهم ۳۰ درصد زلزله‌ی راستای دیگر است.

خواندن نتیجه

نتیجه کنترل بالای جدول می‌گوید همه‌ی ردیف‌ها قبول شده‌اند یا چند ردیف در چند طبقه رد شده است. هر ردیف جدول، دریفت یک طبقه برای یک حالت بار در راستای خود آن حالت است:

پیام‌ها زیر جدول هستند: زرد برای هشدارهایی که باید بررسی شوند (مانند سیستم باربر نامشخص یا اثر P-Δ خاموش)، آبی برای توضیح، و قرمز فقط وقتی چیزی قابل محاسبه نیست.

گزارش Word

با دکمه‌ی «گزارش Word» گزارش همین محاسبه در پوشه‌ی گزارش‌های کنار فایل مدل ذخیره و محل آن در پیام‌ها نوشته می‌شود. گزارش شامل فرضیات کنترل، ضرایب هر راستا، جدول نتایج و نمودار پروفیل دریفت است.

دکمه‌های پنجره

• «محاسبه» — انجام کنترل و نمایش نتیجه.
• «گزارش Word» — گزارش کامل همین محاسبه.
• «کپی جدول» — کپی جدول برای چسباندن در Excel.
• «پنجره قبلی کنترل دریفت» — باز کردن پنجره‌ی ویرایش ۴.

پرسش‌های متداول

ترکیب بارها و دیگر کنترل‌های ویرایش ۵

کنترل دریفت یکی از کنترل‌های استاندارد ۲۸۰۰ ویرایش ۵ در کارامحاسب است. برای فهرست کامل ترکیب بارهای ویرایش ۵ به صفحه‌ی ترکیب بارها و برای دیگر کنترل‌ها به صفحه‌ی کنترل مضاعف سازه مراجعه کنید. فهرست تغییرات هر نسخه در صفحه‌ی به‌روزرسانی‌ها آمده است.